Het geluid van koffie

IMG_0024

Elke stad heeft een ander geluid. Elke wijk, straat zelfs, klinkt anders. Ik moest het leren, luisteren naar geluid. Al jaren hoor ik geen fietsbel meer. In Amsterdam klingelt de tram; hier knarst en piept hij. De metrodeuren in Moskou knallen dicht, in St.Petersburg vallen metalen muntjes schel in de toegangspoorten en in Kiev valt het plastic muntje met een doffe plof in het apparaat.

In Kiev hoor je koffie. Op straat, in de parken, voor de zware deuren van de universiteit. Dwalend door de stad hoor je het geluid van een melkopklopper, het malen van bonen, of het buisje dat even heet water afstoomt. Op de achtergrond geen harde muziek of cafégesprekken die het geluid van koffie overschreeuwen, maar voorbijrazende auto’s of fluitende vogeltjes. Want de koffie hoor je op straat. Je struikelt hier bijna over de mobiele koffiebarretjes. Het concept is doodeenvoudig: je neemt een bestelbusje, zet er een koffieapparaat in, doet de achterdeuren open en je hebt een mobiele koffiebar. De barista’s, de professionele koffiemakers, zijn hier veelal jonge jongens. Voor zo’n 60 eurocent maken ze de heerlijkste cappuccino voor je, en voor 30 cent wandel je verder met een sterke espresso. In het opgeklopte schuim wordt een hartje of een blaadje geschonken – voor de liefhebber is er karamelsiroop of chocoladepoeder.

IMG_0023

De koffiekarren zijn er in alle soorten en maten. Bestelbusjes, oude bussen en trailers. De een valt meer op dan de andere; een van de hippere versies is een aanhanger in de vorm van een roze slak, waar uit boxen luide muziek klinkt. Sommige barista’s persen ook sinaasappels, of bieden hun zelfgemaakte taarten en cakes aan. En zo zie je op straat iedereen met een koffie-to-go lopen, een verschijnsel dat niet hip is overgewaaid uit New York, maar verweven is met de cultuur hier. Hippe jongeren, werkende ouderen, iedereen loopt op z’n dooie gemak met koffie over straat.

Voor zo’n vierduizend euro koop je je eigen koffieauto. Dat is inclusief koffieautomaat. En niet zo’n kantoording – dat hoor je snel genoeg. Je ruikt het ook, overal op straat. En de jongens pakken de concurrentiestrijd slim aan. Zo staan er voor mijn universiteit wel zes karren. Bij een van de eerste wilde ik betalen met 100 hrivna (nu zo’n vier euro), maar de barista had geen wisselgeld. Ik kreeg mijn koffie daarom gratis. En dat werkte natuurlijk: uit alle karren kies ik inmiddels altijd dezelfde jongeman uit voor mijn dagelijkse bakkie.

IMG_9923

De beste koffie komt uit Lviv. Daar bestaat geen enkele twijfel over. Ook in deze West-Oekraïense stad zijn er talloze koffietentjes – al dan niet mobiel. Dat is geen toeval. Al in 1683 opende kozak Yuri Kulchitsky zijn eerste koffiezaak en daarmee was Lviv als koffiehoofdstad geboren.

In de kelders van het Lviv Koffiemuseum zit een koffiebranderij, waar je een kijkje kunt nemen en kunt proeven. Verser krijg je je koffie niet. De Lvivse koffie is wereldberoemd in Oekraïne. Een wijdverspreide koffietent is Lviv Homemade Chocolate – waar je naast heerlijke chocola uiteraard de lekkerste koffie kunt krijgen. Je ziet deze koffiezaak in Lembergse stijl overal, van Kiev tot Odessa en van Vinnitsja tot Charkov.

Als er iets verenigt in dit land dan is het wel koffie. Onlangs was ik in Oeman, een provinciestadje tussen Kiev en Odessa, dat vooral de moeite van een bezoek waard is tijdens de jaarlijkse pelgrimage. De marsjroetka stopte na een rit van zo’n drie uur op het centrale plein, dat niet meer was dan een doorlopende straat, een standbeeld en een uitgestorven parkje. Maar voor het parkje stonden twee bestelbussen met de achterklep open. Uit de verte hoorde ik het malen van de bonen. En zelfs in het kapotgeschoten Donetsk, in handen van pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne, is er één koffiebar lange tijd overeind gebleven: de in Oekraïense letters geschreven Lviv Homemade Chocolate.

Dit stuk verscheen in mei in het Oekraïne Magazine

Advertenties

2 Reacties op “Het geluid van koffie

  1. Sluit m’n ogen en hoor en ruik koffie. Herinnering is nog vers. Alleen voor de koffie moet je al naar Kiev en Lviv. Prachtige sfeertekening.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s