De oorlog van alledag

IMG_1075

‘Je weet toch dat ons land in oorlog is?’ vraagt mijn nieuwe huisbaas als ik begin september mijn appartement in Kiev betrek. Andrej bladert aandachtig door mijn paspoort. ‘Stempels van eerder bezoek aan Oekraïne, visa voor Rusland, Wit-Rusland, Kenia zelfs. Waarom kom je hier?’ Mijn verhuizing van Moskou naar Kiev, in de zomer van 2014, roept wel meer vragen op. ‘Omdat ook hier studenten Nederlands willen leren,’ leg ik uit. Maar dat is slechts een deel van het verhaal.

In mei 2013 kom ik voor het eerst in Oekraïne. Met de trein reis ik van Moskou naar Lviv. Daar word ik verliefd; de West-Oekraïense stad geeft me wat ik op dat moment nodig heb: rust en schoonheid. Ik blijf er enkele dagen, waarna ik verder dein richting Kiev. Terug in Moskou laat Oekraïne me niet los.

Een jaar later ziet de wereld er compleet anders uit. Er is Maidan, de Krim, een vliegtuigramp en een humanitaire crisis in Oekraïne. Toch vertrek ik naar Kiev, waar ik een baan krijg aan de linguïstische universiteit als docente Nederlands. Ik verhuis naar een land dat misschien wel de belangrijkste periode van de 21e eeuw in Europa doormaakt. Hier wordt gevochten voor democratie. Door het volk.

Ondanks alles voel ik me bijzonder senang in Kiev. Voor mij is de stad het beste van de twee werelden waarin ik me de afgelopen jaren bevond: het exotische van Rusland en de ontspanning van Berlijn. Op elke straathoek is een hippe koffietent, in de parken wordt flirterig geflaneerd. Maar de verwarming blijft uit en de hrivna keldert. In de hoofdstad is het momenteel rustig. Maar vorige week hoorde ik midden in de nacht vuurwerk. Ik zat rechtop in bed. Aan de oorlog ontkom je namelijk niet. De huidige situatie is onderwerp van gesprek, de schreeuw om democratie verweven met het dagelijks leven.

‘De krant lees ik nog wel, maar naar het nieuws op tv kijk ik niet meer,’ hoor ik vaak, ogenschijnlijk onverschillig. Een vriendin verhuisde afgelopen zomer van het centrum naar een ander deel van de stad, moedeloos geworden van ‘de demonstranten van Maidan die in de portiek stonden te pissen’. Als we over het (inmiddels opgeruimde) Onafhankelijkheidsplein lopen, vraag ik of ze er veel geweest is. ‘Ik kon hier niet zijn,’ zegt ze kordaat. ‘Ik was hier in de lente. Ik kon alleen maar huilen. Zoveel mensen dood, zoveel erge dingen. Ik kon hier niet zijn zonder tranen. Ik ben weggegaan, en niet meer teruggekomen.’

Met mijn studenten spreek ik over de parlementsverkiezingen. De meerderheid stemt niet, omdat ze terug moet naar de geboortestad om te stemmen – voor velen een brug te ver. Ik begrijp het niet. Zijn deze jonge mensen niet de toekomst waar Oekraïne het van moet hebben in deze tijd? Maar ik onderschat hen. Het burgerinitiatief voor democratie is meer dan verkiezingen. Olja (19) stond in de gaarkeukens van Maidan. Haar ouders vertelde ze niets. ‘Mijn vader, die op 200 kilometer afstand woont, was me anders komen halen. De metro was dicht, de universiteit ook. Mijn ouders dachten dat ik in het studentenhuis was.’ Ook Olenka (19), een klein, tenger poppetje, deed mee. ‘Ik werkte in het ziekenhuis. Ik maakte de operatiekamers schoon en hielp bij het maken van al het gips.’ Ook haar ouders wisten van niets. Lera (18) zit tijdens de verkiezingsdag in dubio. Met haar moeder krijgt ze hevige ruzie, net zoals tijdens de presidentsverkiezingen op 25 mei. Haar ouders vinden het stemmen onzin. ‘Mijn moeder schreeuwde en ik moest naar mijn kamer. Ik ging weer niet stemmen. Nu heb ik ruzie met mijn vriendje. Hij vindt dat ik wel moest stemmen.’

Bij een tentoonstelling over het huidige Oekraïne houdt Maria (19) het niet droog. ‘Er is oorlog in ons land en het is zo erg,’ brengt ze geëmotioneerd uit. Maria komt van de Krim en verhuisde een jaar geleden in haar eentje naar Kiev om te studeren. Ze heeft haar familie sinds de annexatie niet meer gezien. Vaak komt ze met kleine ogen van vermoeidheid in de les. Dan heeft ze tot drie uur ’s nachts artikelen over de oorlog gelezen – in het Nederlands.

De kogels vliegen in Kiev niet in het rond en acute dreiging is er evenmin. Maar de oorlog zit in het gesprek en in het leven van alledag.

Dit stuk verscheen in het najaar van 2014 in het Oekraïne Magazine

Advertenties

6 Reacties op “De oorlog van alledag

  1. Lieve wereldburger,
    Dagelijks worden wij hier bedolven onder hartverscheurende beelden en verslagen van gebeurtenissen “ver van ons bed”. Nooit wordt er lang bij stil gestaan, daar is geen tijd en ruimte voor…er dienen zich weer nieuwe highlights aan.
    Natuurlijk is de Oekraïne hier regelmatig in het nieuws, maar dankzij jouw verhaal mocht ik even stilstaan bij het leven van alledag. Je voelt het goed aan, de ellende is nog lang niet voorbij, de mensen lijden, maar het leven gaat door….Jonge mensen zijn ondanks alles toch bezig met hun toekomst en jij draagt daar een flinke steen aan bij.
    Dag kanjer!
    Ineke

  2. Mooi Kirsten, Ooit gaf ik je maatschappijleerles. Het was 2001, er was net een aanslag geweest. Jij en Machteld vroegen mij om de aanslag te duiden. Nu vertel je mij over dit deel van de wereld. Dank daarvoor en ik hoop je nog altijd te kunnen strikken voor Kiev de vijf tips van voor mijn site Nomad&Villager.

  3. Pingback: Dwalen door de stad | KadeGee·

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s