De kinderen van Tsjernobyl

De bel van Nagasaki in Minsk

Vandaag is het 28 jaar geleden dat de kernramp in Tsjernobyl plaatsvond. Door de stand van de wind werd Wit-Rusland, toen nog deel van de Sovjet-Unie, het zwaarste getroffen. ‘Pas na drie dagen kwam het nieuws over de ramp op het journaal. Niemand durfde er als eerste over te berichten.’

Olga is 8 jaar als op 26 april 1986 kernreactor nummer 4 ontploft. ‘Onze buurman, toevallig fysicus, redde mijn leven. Direct werd mijn haar afgeknipt en een dag later werd ik naar het noorden van Wit-Rusland gestuurd, ver weg van de radioactieve straling.’ Ze bleef er een week. Tot op heden is er weinig bekend over de ramp en de gevolgen ervan. Mensen praten niet graag over Tsjernobyl, legt Olga me uit. ‘Wit-Russen praten liever over optimistische, vrolijke dingen.’

De week waarin ik in Minsk ben, spreek ik veel Wit-Russen die in Nederland zijn geweest. Voor twee maanden frisse lucht. Het zijn de kinderen van Tsjernobyl, voornamelijk uit de streek Gomel in het zuiden van Wit-Rusland, waar de ramp de grootste schade aanrichtte. Nog altijd is de lucht, de grond en het voedsel ongezond. Daarom vangen honderden Nederlandse gastgezinnen de kinderen jaarlijks op, van Lunteren tot Gouda en van Holten tot Delfzijl. Met de kinderen komt een juf mee, die tijdens hun verblijf in Nederland zorgt voor een gewoon schoolleven. Elk kind krijgt een tolk; het zijn jongeren uit Wit-Rusland die goed Engels spreken – en er hun eerste woorden Nederlands leren.

Twee van deze tolken, Inna (25) en Katya (25), vinden het Nederlands prachtig en besluiten bij terugkomst in Minsk de taal te gaan studeren. Ze zijn nu al vier keer afgereisd – ‘de busrit duurt 24 uur’ – en inmiddels tolken ze in het Nederlands. ‘Als kinderen twee maanden in Nederland zijn geweest, is hun bloed ververst en hun weerstand verbeterd,’ vertellen ze me als we door het centrum van Minsk wandelen. Elk jaar vertrekken tientallen bussen met kinderen naar Nederland. Soms voor twee weken, met Kerst, soms voor twee maanden. ‘De eerste maand mogen de kinderen (tussen de 7 en 12 jaar oud) geen contact opnemen met hun families in Wit-Rusland. Anders krijgen ze heimwee.’

Ook Dimitri (31) kwam als kind van Tsjernobyl voor het eerst naar Nederland. In een café in Minsk drinken we een biertje, waar hij vertelt regelmatig terug te gaan. Hij staat dan een zomer op camping Bakkum. Hij heeft veel vrienden in Nederland, net als Marina (21) en Dimitri (29), die een jaar in België studeerde. De hele avond spreken we Nederlands.

Op mijn laatste dag in Minsk loop ik met Inna en Katya over het Onafhankelijkheidsplein. Het is Pasen. In de katholieke Rode Kerk is het een komen en gaan van mensen, die hun paasmandjes met brood en eieren laten zegenen. Naast de kerk hangt een grote bel. Er wappert een Japanse en een Wit-Russische vlag. ‘Het is een geschenk van Japan, als gebaar van begrip en troost,’ leggen de meiden uit. De bel is een kopie van die in Nagasaki, die bij het atoombombardement werd gespaard. Ernaast liggen capsules met zand van Hiroshima, Nagasaki en van Wit-Russische, Oekraïense en Russische steden en dorpen die beschadigd raakten door de ramp.

Vandaag, zoals elk jaar op 26 april, klinken de klokken in Nagasaki en Minsk tegelijk.

Advertenties

Een Reactie op “De kinderen van Tsjernobyl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s