Moskou voor beginners

Echt monogaam ben ik niet. Verliet ik met pijn in het hart mijn geliefde Berlijn, anderhalve maand later moet ik constateren wonderwel goed te gedijen in de waanzin die Moskou heet. Of het leuk is hier? Een vraag die zich maar moeizaam laat beantwoorden. Waanzinnig, dat is het. Megalomane gebouwen, hoge hakken, onevenredige verhoudingen, mannen met handtassen en paradoxen als lofzangen. Ik zal je er alles over vertellen, de komende tijd.

Vriendelijk zijn Moskovieten niet. Ofschoon het Russisch me nog als betoverende woorden in de oren klinkt, onderscheid ik reeds de snauw van de glimlach. Afgeblaft worden behoeft geen talenkennis. Neem nou eens bejaarden, een categorie van de mensheid die doorgaans met respect en geduld bejegend wordt. Op de roltrap kennen zij zichzelf privileges toe en kruipen zodoende ongegeneerd voor. Dat nemen we, vanzelfsprekend misschien, maar voor lief. Ze hebben een heel leven achter zich, wat maakt mij dat ik niet even op ze kan wachten? Ik sluit rustig achteraan. Maar in de supermarkt, waar het elke keer om een levensstrijd lijkt te gaan, dringen de oudjes niet alleen voor, ze bewegen zich met hun winkelwagens rammend door de menigte, als waren zij zestien en voor het eerst op de kermis. Het zijn dezelfde ouderlingen die op zondag in het park dansen en bij de metro proberen vier tenen knoflook en een trui te verkopen, om de leegte van hun pensioen op te vullen.

Ook de jongere generatie kan er wat van. Schouderophalend moeten toegeven dat je nog geen woord Russisch spreekt – in het Russisch – wordt nauwelijks gewaardeerd. Met je boekje Hoe&Wat in het Russisch pogen een kaartje bij een loket te kopen, evenmin. Wellicht was daarom de verrassing des te groter toen daar een bezwete knul uit de rij stapte om me in drie woorden Duits en twee Engels naar het juiste loket te dirigeren. Of die keer dat een jonge vent me mijn weekboodschappen uit handen nam om ze naar huis te dragen. Of de caissière in de Tretyakov Gallery die me met een knipoog een studentenkaartje verkocht. Om over de samenhorigheid in de banja nog maar te zwijgen (waarover later meer).

De mate van onvriendelijkheid gaat gepaard met de status die je hebt. Aanvankelijk vond ik het opmerkelijke verschil tussen docent en student pijnlijk; inmiddels lach ik erom. Het duurde vier lessen eer ik met goed fatsoen mijn functie uit mijn strot kreeg: преподаватель. En dat brengt mij onverhoopt aanzienlijke voorrechten. Zo hoef ik inmiddels in mijn woning, waar zowel (internationale) studenten als docenten wonen, mijn toegangspas niet meer te tonen. Mijn Berlijnse, studerende buurmeisjes moeten dat wel, ook al arriveren we onze woning met grote regelmaat gedrieën.

Elke week kunnen we schoon beddengoed ophalen. Dit wordt in goede banen geleid door de meest ongewenste verschijning in je dromen. Met knikkende knieën stap ik elke donderdag het territorium van de kenau binnen. Zonder ons een blik waardig te gunnen, inspecteert ze het ingeleverde bedlinnen van de studenten; het mijne wordt zo in de wasmand in de hoek gedrapeerd. Dan loopt ze naar een kast en haalt voor de meiden flinterdun beddengoed en een schuurpapieren handdoekje. Vervolgens werpt ze een korte blik op mijn kamersleutel, trekt nog net een fractie van een wenkbrauw op, en opent dan de geheime kast achterin het kantoor. Daaruit neemt ze bont gekleurd, stevig en strak gestreken bedlinnen en een grote, Robijnzachte handdoek, wat ze me gedecideerd overhandigt.

Onlangs bestond de faculteit voor tolken en vertalers 70 jaar. Het was groot feest. Een uur lang kon ik mijn Russisch oefenen tijdens de speeches van de Rector Magnificus, de President Rector, Hoofd van de Russische Faculteitsraad uit Siberië en wat dies meer zij. Wij, docenten, mochten gezegend zijn met een plaats vlakbij onze rector magnificus, een pinnig vrouwtje dat ik niet wens in een donker steegje tegen te komen. Daarna was het tijd voor dans, zang en andere professionele optredens. In drie uur tijd hoorde ik twee keer het faculteitslied en vier keer het Russisch volkslied voorbij komen. Na afloop was er een borrel. Dat is wellicht niet zo vreemd, ware het niet dat ik een VIP-kaart om mijn nek had hangen. Als de dood was ik, dat ik per ongeluk – jolig, al dan niet in de lorum – de minister van onderwijs zou aanspreken. De eindeloze tafels vol Russische lekkernijen, champagne, wijn en wodka en de observatie van collega’s die beneveld liederen inzetten, maakten echter veel goed.

Aan mijn status moet ik nog wat wennen.

Mijn ontvangst als moedertaaldocente in Moskou is groots, van alle kanten. Studenten nemen me op sleeptouw, sluiten een telefoonabonnement voor me af en sms’en me het adres van de dichtstbijzijnde wasserette, waarbij in het Russisch – en een fonetische vertaling – beschreven wordt hoe ik zorg dat mijn wollen pakjes niet op 60 graden worden gewassen. De Nederlandse ambassade organiseert een welkomstfeestje, waar nagenoeg alle studenten en docenten Nederlands van de verschillende Moskouse universiteiten komen. Mijn nieuwe vrienden zorgen dat ik me geen moment verveel, delen hun observaties en tolken net zo lang tot ik alles begrijp van de demonstratie waarin we lopen. En mijn collega’s leren me wodka drinken en adviseren me met klem voorzichtig te zijn met oversteken.

Dit laatste advies is niet overbodig. Het peperdure centrum van Moskou (ter illustratie: de straat waar mijn universiteit staat, is met €38.500 per vierkante meter de duurste van Rusland) wordt omgeven door twee ringen: de binnenste en de buitenste. Ik woon aan deze eerste ring, een zestienbaansweg, die ik dagelijks oversteken moet. Het is eigenlijk ondersteken, want voetgangers verworden hier tot mollen die zich een weg moeten banen onder de oppervlakte. Het doet meer aan als wildoversteekplaats. Aanvankelijk verdwaalde ik vaak, wist ik niet waar ik de weg overbruggen moest. Inmiddels bereik ik veilig de overkant.

Laat je overvallen, zei een wijs man me eens. Opgezogen, dat word ik hier, en ik geef me er als in een vrije val aan over.

Advertenties

5 Reacties op “Moskou voor beginners

  1. Leuke blog weer Kirsten! Vind de foto’s van de schoenen hilarisch, ze lijken me ook erg comfortabel om straks in -50 graden mee over straat te glibberen. Heb je ook al een karpaten kop aan de haak geslagen? En is het waar dat ze in Rusland met vodka ontbijten? Ben benieuwd. Veel succes daar en geniet van je status! X

  2. Hoe krachtig kan taal toch zijn…..Mij neem je eenvoudigweg mee in je vrije val….
    Geweldig, Kirsten, hoe jij wederom de sfeer weet te pakken van de plek waar je verblijft.
    Dikke kus uit Molenhoek (of all places)…
    Ineke

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s